(1) मरीचि के पुत्र कश्यप प्रजापति थे। ब्रह्मदेव की दाहिनी हाथ की बोटे की नली से दक्ष नाम का पुरुष और बाएँ हाथ की बोटे की नली से धरनी नाम की स्त्री जन्मीं। उन दोनों से एक हज़ार-हज़ार महा ऋषि जन्मे। (2) ब्रह्मा के मानस पुत्रों में दूसरे स्थान पर रहने वाले अंगिरस्‍ु को उद्दध्य, बृहस्पति और संवर्त जैसे पुत्र हुए। बृहस्पति देवताओं के आचार्य बने। (3) मैत्रि (अत्रि) नामक मानस पुत्र से अनेक महा मुनि जन्मे। (4) पुलस्त्य नामक ब्रह्मा के मानस पुत्र से राक्षसों का जन्म हुआ। (5) पुलह नामक मानस पुत्र से किन्नर और किमपुरुष वर्ग उत्पन्न हुए। (6) क्रतू नामक मानस पुत्र से पक्षियों की जाति उत्पन्न हुई।

   
    

महाभारत का अरयण्क पर्व – Mahabharat Aranyak Parv in Hindi


॥ श्रीः ॥
3.218. अध्यायः 218
Mahabharata - Vana Parva - Chapter Topics
धर्मव्याधेन कौशिकंप्रति मातापितृशुश्रूषणचोदनपूर्वकं स्वस्य शूद्रयोनौ जनननिदानकथनम् ॥ 1 ॥
Mahabharata - Vana Parva - Chapter Text

मार्कण्डेय उवाच। 3-218-0x(2508)(24522)
गुरू निवेद्य विप्राय तौ मातापितरावुभौ।
पुनरेव स धर्मात्मा व्याधो ब्राह्मणमब्रवीत् ॥ 3-218-1(24523)
प्रवृत्तचक्षुर्जातोस्मि संपश्य तपसो बलम्।
यदर्थमुक्तोसि तया गच्छ त्वं मिथिलामिति ॥ 3-218-2(24524)
पतिशुश्रूषपरया दान्तया सत्यशीलया।
मिथिलायां वसन्व्याधः स ते धर्मान्प्रवक्ष्यति ॥ 3-218-3(24525)
ब्राह्मण उवाच। 3-218-4x(2509)
पतिव्रतायाः सत्यायाः शीलाढ्याया यतव्रत।
संस्मृत्य वाक्यं धर्मज्ञ गुणवानसि मे मतः ॥ 3-218-4(24526)
व्याध उवाच। 3-218-5x(2510)
यत्तया त्वं द्विजश्रेष्ठ नियुक्तो मां प्रति प्रभो।
दृष्टमेव तया सम्यगेकपत्न्या न संशयः ॥ 3-218-5(24527)
त्वदनुग्रहबुद्ध्या तु विप्रैतद्दर्शितं मया।
वाक्यं च शृणु मे तात यत्ते वक्ष्ये हितं द्विज ॥ 3-218-6(24528)
त्वया न पूजिता माता पिता च द्विजसत्तम।
अनिसृष्टोसि निष्क्रान्तो गृहात्ताभ्यामनिनदित ॥ 3-218-7(24529)
वेदोच्चारणकार्यार्थमयुक्तं तत्त्वया कृतम्।
तव शोकेन वृद्धौ तावन्धीभूतौ तपस्विनौ ॥ 3-218-8(24530)
तौ प्रसादयितुं गच्छ मा त्वां धर्मोऽत्यगादयम्।
तपस्वी त्वं महात्मा च धर्मे च निरतः सदा ॥ 3-218-9(24531)
सर्वमेतदपार्थं ते क्षिप्रं तौ संप्रसादय।
`तौ प्रसाद्य द्विजश्रेष्ठ यच्छ्रेयस्तदवाप्स्यसि' ॥ 3-218-10(24532)
श्रद्दधस्व मम ब्रह्मन्नान्यथा कर्तुमर्हसि।
यम्यतामद्यविप्रर्षे श्रेयस्ते कथयाम्यहम् ॥ 3-218-11(24533)
ब्राह्मण उवाच। 3-218-12x(2511)
यदेतदुक्तं भवता सर्वं सत्यमसंशयम्।
प्रीतोस्मि तव भद्रं ते धर्माचारगुणान्वित ॥ 3-218-12(24534)
व्याध उवाच। 3-218-13x(2512)
दैवतप्रतिमो हि त्वं यस्त्वं धर्ममनुव्रतः।
पुराणं शाश्वतं दिव्यं दुष्प्रापमकृतात्मभिः ॥ 3-218-13(24535)
मातापित्रोः सकाशं हि गत्वात्वं द्विजसत्तम।
अतन्द्रितः कुरु क्षिप्रंमातापित्रोर्हि पूजनम्।
अतः परमहं धर्मं नान्यं पश्यामि कंचन ॥ 3-218-14(24536)
ब्राह्मण उवाच। 3-218-15x(2513)
इहाहमागतो दिष्ट्या दिष्ट्या मे संगतं त्वया।
ईदृशा दुर्लभा लोके नरा धर्मप्रदर्शकाः ॥ 3-218-15(24537)
एकोनरसहस्रेषु धर्मवानविद्यते न वा।
प्रीतोस्मि तवसत्येन भद्रं ते पुरुषर्षभ ॥ 3-218-16(24538)
पतमानोऽद्यनरके भवताऽस्मि समुद्धृतः।
भवितव्यमथैवं च यद्दृष्टोसि मयाऽनघ ॥ 3-218-17(24539)
राजा ययातिर्दौहित्रैः पतितस्तारितो यथा।
सद्भिः पुरुषशार्दूल तथाऽहं भवता त्विह ॥ 3-218-18(24540)
मातापितृभ्यां शुश्रूषां करिष्ये वचनात्तव।
नाकृतात्मा वेदयति धर्माधर्मविनिश्चयम् ॥ 3-218-19(24541)
दुर्ज्ञेयः शाश्वतो धर्मः शूद्रयोनौ हि वर्तता।
न त्वां शूद्रमहं मन्ये भवितव्यं हि कारणम् ॥ 3-218-20(24542)
येन कर्मविशेषेण प्राप्तेयं शूद्रता त्वया।
एतामिच्छामि विज्ञातुं तत्त्वेन तव शूद्रताम्।
कामयानस् मे शंस सर्वं त्वं प्रयतात्मवान् ॥ 3-218-21(24543)
व्याघ उवाच। 3-218-22x(2514)
अनतिक्रमणीया वै ब्राह्मणा मे द्विजोत्तम।
शृणु सर्वमिदं वृत्तं पूर्वदेहे ममानघ ॥ 3-218-22(24544)
अहं हि ब्राह्मणः पूर्वमासं द्विजवरात्मजः।
वेदाध्यायी सुकुशलो वेदाङ्गानां च पारगः।
आत्मदोषकृतैर्ब्रह्मन्नवस्थामाप्तवानिमाम् ॥ 3-218-23(24545)
कश्चिद्राजा मम सखा धनुर्वेदपरायणः।
संसर्गाद्धनुषि श्रेष्ठस्ततोऽहमभवं द्विज ॥ 3-218-24(24546)
एतस्मिन्नेव काले तु मृगयां निर्गतो नृपः।
सहितो योधमुख्यैश् मन्त्रिभिश्च सुसंवृतः।
ततोऽभ्यहन्मृगांस्तत्र सुबहूनाश्रमं प्रति ॥ 3-218-25(24547)
अथ क्षिप्तः शरो घोरो मयापि द्विजसत्तम।
ताडितश्च ऋषिस्तन शरेणानतपर्वणा ॥ 3-218-26(24548)
भूमौ निपतितो ब्रह्मन्नुवाच प्रतिनादयन्।
नापराध्याम्यहं किंचित्केन पापमिदं कृतम् ॥ 3-218-27(24549)
मन्वानस्तं मृगं चाहं संप्राप्तः सहसा मुनिम्।
अपश्यं तमृषिं विद्धं शरेणानतपर्वणा।
तमुग्रतपसं विप्रं निष्टनन्तं महीतले ॥ 3-218-28(24550)
अकार्यकरणाच्चापि भृशं मे व्यथितं मनः।
अजानता कृतमिदं मयेत्यहमथाब्रुवम् ॥ 3-218-29(24551)
क्षन्तुमर्हसि मे सर्वमिति चोक्तो मया मुनिः ॥ 3-218-30(24552)
ततः प्रत्यब्रवीद्वाक्यमृषिर्मां क्रोधमूर्च्छितः।
व्याधस्त्वं भविता क्रूर शूद्रयोनाविति द्विज ॥ 3-218-31(24553)

इति श्रीमन्महाभारते अरण्यपर्वणि मार्कण्डेयसमास्यापर्वणि अष्टादशाधिकद्विशततमोऽध्यायः ॥ 218 ॥

Mahabharata - Vana Parva - Chapter Footnotes
3-218-2 प्रवृत्तचक्षुर्दिव्यदृष्टिः। तपसः पित्रोः शुश्रूषात्मकस्य ॥ 3-218-28 निष्टनन्तं शब्दं कुर्वन्तम् ॥


Mahabharat- Hindi (Devanagari) 100000 shlokas

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.